Առնանդամի պաշտամունքը նախաքրիստոնեական Հայաստանում (լուսանկարներ)

  • May 09, 2020

Հին աշխարհում տարածված է եղել ֆալլոսի պաշտամունք, որի նպատակն էր աղջկան կուսությունից զրկել մինչև ամուսնությունը: Ֆալլոսը խորհրդանշում էր պտղաբերությունն ու առնականությունը: Հսկա առնանդամի վրա կինը պետք է նստեր ամուսնությունից առաջ` պտղաբեր դառնալու համար: Ֆալլոսի արձանը հիշեցնող քանդակներ են հայտնաբերվել նաև Հայաստանի տարբեր վայրերում:

Զվարթնոցի համալիրի տարածքում կարելի է տեսնել Ք.ա. 3-2-րդ հազարամյակներով թվագրվող կարասներ, ֆալլոս` քար-առնանդամ, կլոր քար` դիմահայաց մակերեսին փորվածքներով։

 [arajin]

Ֆալլոսը՝ բնության բեղմնավորման և վերածնությունը խորհրդանշող քարը, գտնվել է պեղումների ժամանակ և բնորոշ է նախաքրիստոնեական Հայաստանի պաշտամունքային սրբավայրերին /Լճաշեն, Մեծամոր, Շամիրամ, Կարմիր բլուր, Օշական և այլն/։ Հեթանոսական կրոնը սրբացնում էր առնանդամը, որը խորհրդանշում էր բեղմնավորումը։ Սրա պաշտամունքը հավանաբար ծագել է մինչտոհմական հասարակարգում, ապա տարածվել Հին Հունաստանում և Հռոմում, Արևելքի երկրներում։ Ֆալլոսի պաշտամունքը դեռևս կիրառական է հինդուիզմում և Աֆրիկյան որոշ ժողովուրդների կրոններում։

 

Արականն ու իգականը համադրող քարն ավելին էր` քան պարզապես բեղմնավորումն ու ծնունդը. այն մարմնավորում էր կնոջ ու տղամարդու արարման հավասարակշռությունը։ Հին աշխարհում արականի ու իգականի խորհրդանիշները հաճախ կողք կողքի էին տեղադրվում հնդկական, եգիպտական և հին հունական տաճարներում։

Հայկական բարձրավանդակում սկիզբ առած «Մայր աստվածուհու» պաշտամունքը ավելի բարդ էր։ Այն ոչ միայն պտղաբերություն շնորհող կնոջ կամ կենդանի ու բնության էակներին վերահսկող Կենդանիների տիրուհու կերպարանք ուներ, այլև ներառում էր նախաքրիստոնեական և վաղ երկրագործական դարաշրջաններին բնորոշ գծեր. նեոլիթի դարաշրջանում «Տիրուհու» գլուխն առնանդամի ձև ուներ՝ ենթադրելով երկսեռ կամ անսեռ բնույթ:

Ֆալլոսի արձան տեղադրված է նաև Երևանում, այն գտնվում է Շենգավիթի թանգարանի մուտքի մոտ: 

facebook sharing button 

twitter sharing button 

 

Մեկնաբանություն

Որոնում